Франц Савіч

Змест

" УСПАМІНЫ". 1

" СПОВЕДЗЬ ПАКУТНІКА". 3

" УСПАМІНЫ"

псіхал партрэт канарскага:

Калі пачынаў гаварыць, звычайна гаварыў доўга, пераходзіў з адной тэмы на другую,..., гаварыў велмі цікава і шчыра. Мова яго была прыгожая і захапляла, яна поўнілася перакананнем, дабрынёй, праўдзівасцю і глыбкім пачуццём. Адпавядалі прамовам і ягоныя дзеянні, акрэсленыя сілай, энергіяй, розумам, самаадданасцю і хрысціянскай самаахвярнасцю. Словы свае пацвярджаў учынкамі.

Канарскі - прарок

ФС: " Будзем жа маліцца, б жа працаваць, б сеяць добрае зерне і будзем верыць у Бога".

Моладзь стала прыстойнай і палюбіла працаваць, а ім (уладам) хацелася гультайства, дэмаралізацыі, разбэшчанасці, бо гэта вядзе да марнатраўства маральных сіл, якія ўсё больш у нас узмацняліся.

следчыя~інквізітары

адлюстр тагачасн становішча з допытамі-катаваннямі

Ян М. - сын афіцэра жандармерыі. яго дапытваў сам бацька.

зацяты наш вораг - князь Трубяцкой, якога цар з Пец накіраваў у камісію. (яго партрэт)

" Врет, поросенок! "

Хутка ўпадаў у шаленства, траціў развагу, біў па твары, валіў на зямлю, дубасіў нагамі, пакуль вязень не абліваўся крывёй. І толькі тады д'ябалская ўсмешка крывіла яго фізіяномію, вочы яшчэ болш наліваліся крывёй.

Савіч спрасоння яго ўдарыў, той - " страх і здзіўленне", " ад злосці і нечаканасці яго трасло як у ліхаманцы".

пачаў прасіць Бога, каб даў мне сілы, бо ўжо падаў духам, згінаўся.

Я не бачыў ніадкуль дапамогі, падтрымкі і надзеі. Таму вырашыў скончыць жыццё самагубствам. Дадумаўся нават да таго, што гэта будзе добра і карысна, бо ў такім разе сябры могуц усю віну зваліц на мяне. вада

Гэта была хвіліна найвялікшага і найстрашнейшага граху.

Я маліўся і дзякаваў Богу, што затрымаў маю руку, не дазволіў стац самагубцам.

здраднік Антон Вялецкі

новае сутарэнне: гной, гразь, жабы, пацукі, насякомыя

Ян Канарскі сваёй маральнай вышынёй, вялікім і шляхетным характарам упляваў на мяне і маіх сяброў. Нішто так не выяўляе сутнасц душы, як няшчасце.

Канарскі- спакой і адрынутасць ад зямных спраў. Не забуду ніколі тых напружаных, сумных вачэй, якія якія засыпала ўжо зямля.

18 месяцаў дзікунскай турмы

не ведаю, якія пачуцці былі ў маім сэрцы

развітваліся мы саслязамі на вачах з нашым мінулым і з мноствам мар і надзей, ператвораных у дым... будучыня перад намі цяжкая. цёмная, без канца і без надзеі.

сакратар заплакаў

шмат мог ды назваць прыкладаў бязмжнай самаадданасці:

паненка Х і Р: вяселная цырымонія адбывалася ноччу ў турме

на Каўказ, вывезлі разам з Янам Загорскім, Ясем Мілескім

Аддаленыя ад усяго, што было нам самым дарагім, засталіся толькі з Богам.

Развітанне з сябрамі: памяць і ўяўленне мае змяшаліся.

Знаёміўся я з гэтымі людзмі, іх жыццём, звычкамі якія былі для мяне такімі ж чужымі, як звычаі дзікуноў.

Я пазнаваў усё чарнейшы бок чалавечага сэрца. Здавалася мне, што крыніцай злачынстваў гэтага класа была нястача і схільнасць да п'янства, цемра, гултайства і адсутнасць маральных прынцыпаў, якія ім, зрэшты, не было адкуль браць. усё гэта давяло іх да стану звяроў.

Сярод арыштантаў быў адзін асабліва важны... ён быў перс, звалі яго Алі. я пачаў вучыцца ў яго гаварыць па-татарску.

на развітанне Алі дае яму ліст да сябра

быў прызначаны ў пяхотны Апшэронскі полк у Кізляры

жыццё салдата: я павінен быў страляць чэркесаў, якія маёй айчыне і мне не зрабілі нічога благога., павінен быў бараніц справу, якая супярэчыла маім перакананням, ваявац у радах прыгнятаьнікаў у вайне, якая вялася дзеля іх гонару і інтарэсу.

Наш народ, забыўшы на міласць да бліжняга, можа, сёння патрабуе такога крыжа. Можа, калісьці ён саграшыў гардыняй, а сёння прыніжаюц нас за гэта. Але дні пакуты скончацца, калі гэтага заслужым. Будземжа верыць міласэрнасці Божай, яна абароніць наш народ, як і кожнага з нас. Я ведаю гэта дакладна не з філасофскіх кніг, але з уласнага жыцця і жыцця іншых.

вучыў дзяцей у сям'і армянскага купца: я атрымаў трохі грашовай узнагароды і, найважнейшае - быць амаль родным у гэтай сям'і.

У стэпе быў такі спакой і цішыня, што мне здавалася, быццам гукі з роднай Літвы далятаюць да мяне.

" СПОВЕДЗЬ ПАКУТНІКА"

перад святымі пакутнікамі за веру і праўду, а асабліва перад табой, ніколі не забытая і мілейшая з усіх, дарагая полская зямля, раблю гэтае шчырае і найпраўдзівейшае прызнанне

Я маю на мэце напомніць і перасцерагчы тых, хто здольны думаць, а іншым, калі гэта мажліва, вярнуць розум.

маючы душу, да Бога звернутую, а сэрца да паднявольнага люду:

- Да якога ж часу, Ісус, тыранія і несправядлівасц будуць мець уладу над намі?

І тут убачыў я зямны шар ад канца і да канца яго. І Хрыста з Маці Божай.

Бо нідзе не ўсхвалялі імя Божага, а толькі імёны каралёў, уладароў, тыранаў.

І нідзе не было валадарства Божага, а толькі самалюбства і дыспатызм сеялі цемру.

І задрыжэў мой дух, бо не пабачыў маёй зямлі, а толькі месца, што ёй належала, у цемры.

Спалоханы цемрай, звярнуўся я да Бога: " Злітуйся над нешчаслівай Айчынай маёй! "

кроў

І сёння б тую міласэрнасць чалавецтва магло атрымаць, калі толькі прызнала волю і законы Божыя, і было гатовае іх выканаць.

Мэтаю прагрэсу з'яўляецца развіццё ў сабе волі і намераў Божых.