Бап. Нормативтiк құқықтық актінің жобасын әзiрлеу тәртiбi

1. Нормативтiк қ ұ қ ық тық актінің жобасын ә зiрлеушi уә кiлеттi орган жобаны дайындау жө ніндегі жұ мыс тобын қ ұ рады немесе оны дайындауды жұ мыс тобының функцияларын атқ аратын ө з бө лiмшелерiнiң бiрiне тапсырады. Нормативтік қ ұ қ ық тық актінің жобасын дайындауғ а жобаны дайындайтын органның заң бө лiмшесi қ ызметкерлерiнiң қ атысуы мiндеттi. Жеке кә сіпкерлік субъектілерінің мү дделерін қ озғ айтын нормативтік қ ұ қ ық тық актілерді ә зірлеуге Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасы жә не жеке кә сіпкерлік субъектілерінің аккредиттелген бірлестіктері ө кілдерінің қ атысуы мiндеттi.
Қ азақ стан Республикасы Парламентiнiң депутаттары заң жобасын дайындау жө ніндегі жұ мыс тобының жұ мысына кез келген сатыда қ атысуғ а қ ұ қ ылы.

2. Заң дардың, Қ азақ стан Республикасы Президентiнiң нормативтiк қ ұ қ ық тық жарлық тарының, Қ азақ стан Республикасы Ү кiметiнiң нормативтiк қ ұ қ ық тық қ аулыларының жобаларын, ал қ ажет болғ ан жағ дайда – басқ а да уә кiлеттi органдардың нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлерiнiң жобаларын дайындауғ а ә ртү рлi бiлiм салаларының мамандары, ғ ылыми мекемелер мен ғ ылыми қ ызметкерлер, қ оғ амдық бiрлестiктердiң ө кiлдерi тартылуы мү мкiн.

3. Бiр дең гейдегi уә кiлеттi органдардың заң ғ а тә уелдi нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлерінің жобаларын бiрнеше уә кiлеттi орган ә зiрлеуі, ал қ ажет болғ ан жағ дайда – қ абылдауы мү мкiн.
Бiрнеше уә кiлеттi органның заң ғ а тә уелдi нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлерінің жобаларын олар осы Заң да кө зделген тә ртiппен бiрлесiп ә зiрлейдi жә не олар уә кiлеттi органдардың басшылары қ ол қ оятын бiрлескен бұ йрық тар немесе қ аулылар тү рiнде қ абылданады.
Бiрлескен нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлердiң туынды тү рлерi (осы Заң ның 3-бабының 3-тармағ ы) туынды нормативтiк қ ұ қ ық тық актiнi қ абылдағ ан уә кiлеттi органдардың негiзгi нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлерi арқ ылы бекiтiлiп, онда туынды актiнi қ абылдауғ а арқ ау болғ ан негiзгi нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлер кө рсетiледi.
Заң ғ а тә уелді нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлердi келiсудiң тә ртiбiн Қ азақ стан Республикасының Ү кiметi айқ ындайды.

4. Қ азақ стан Республикасы Президентінің заң шығ ару бастамашылығ ы тә ртібімен заң намалық актінің жобасын ә зірлеу тапсырылғ ан Қ азақ стан Республикасы Президентінің Ә кімшілігі немесе Қ азақ стан Республикасының ө зге де мемлекеттік органдары заң намалық актінің жобасын ә зірлеуді, егер Қ азақ стан Республикасының Президенті немесе оның тапсырмасы бойынша Қ азақ стан Республикасы Президенті Ә кімшілігінің Басшысы ө згеше мерзім белгілемесе, бір ай мерзімде жү зеге асырады.

5. Мемлекеттік органдардың осы Заң ның 36-бабы 2-тармағ ының 4) тармақ шасында кө зделген нормативтік қ ұ қ ық тық актілерін қ оспағ анда, егер осы актiлер жалпығ а мiндеттi маң ызғ а ие болса, азаматтардың қ ұ қ ық тары мен бостандық тарына қ атысты болса немесе кә сiпкерлiк қ ызметтi реттесе, Қ азақ стан Республикасының Ә дiлет министрлiгi нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің жобалары бойынша заң сараптамасын жү ргiзедi.

6. Егер Қ азақ стан Республикасының заң намасында ө згеше белгiленбесе, уә кiлеттi орган нормативтiк қ ұ қ ық тық актінің жобасын дайындауды ө зiне ведомстволық бағ ынысты мемлекеттiк органдар мен ұ йымдарғ а тапсыра алады немесе бө лiнген бюджет қ аражаты мен гранттарды осы мақ саттарғ а пайдалана отырып, оны дайындауғ а шарттық негiзде мамандарғ а, Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасына, ғ ылыми мекемелерге, жекелеген ғ алымдарғ а немесе олардың ұ жымдарына, оның iшiнде шетелдiктерге тапсырыс бере алады.

7. Уә кiлеттi орган нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің балама жобаларын дайындауды бiрнеше мемлекеттiк органдарғ а жә не ұ йымдарғ а тапсыруғ а немесе оларды ә зiрлеудi шарттық негiзде, оның iшiнде конкурс бойынша Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасына, бiрнеше ғ ылыми мекемелерге немесе ғ алымдарғ а тапсыруғ а қ ұ қ ылы.

8. Егер Қ азақ стан Республикасы заң намалық актiсінің, Қ азақ стан Республикасы Президентiнiң нормативтiк қ ұ қ ық тық жарлығ ының, Қ азақ стан Республикасы Ү кiметiнiң нормативтiк қ ұ қ ық тық қ аулысының дайындалып жатқ ан жобасының қ ұ қ ық нормаларын іске асыру ү шiн бір дең гейдегі немесе тө менгі дең гейдегі нормативтік қ ұ қ ық тық актілерге ө згерiстер жә не (немесе) толық тырулар енгiзу қ ажет болса, онда нормативтік қ ұ қ ық тық актiнiң негiзгi тү рінің жобасымен бiр мезгiлде кө рсетiлген ө згерiстерімен жә не (немесе) толық тыруларымен бірге актiлердiң жобалары дайындалуғ а немесе тиiстi органдарғ а осындай актiлер дайындау туралы тапсырмалар берiлуге тиiс.

9. Заң жобалары тұ жырымдамаларының жә не нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің ә зірленген жобалары оларғ а тү сіндірме жазбаларымен жә не салыстырма кестелерімен бірге (заң намалық актілерге ө згерістер жә не (немесе) толық тырулар енгізілген жағ дайларда) мү дделі мемлекеттік органдарғ а келісуге жіберілгенге дейін жария талқ ылау ү шін ашық нормативтік қ ұ қ ық тық актілер интернет-порталында орналастырылады.
Заң жобалары тұ жырымдамаларының жобаларын жә не нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің жобаларын ашық нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің интернет-порталында орналастыру жә не жария талқ ылау тә ртібін Қ азақ стан Республикасының Ә ділет министрлігімен келісу бойынша ақ параттандыру саласындағ ы уә кілетті орган белгілейді.
Ескерту. 14-бапқ а ө згерістер енгізілді - Қ Р 2012.04.27 N 15-V (алғ ашқ ы ресми жарияланғ анынан кейін кү нтізбелік он кү н ө ткен соң қ олданысқ а енгізіледі); 04.07.2013 № 130-V (алғ ашқ ы ресми жарияланғ анынан кейін кү нтізбелік он кү н ө ткен соң қ олданысқ а енгізіледі); 16.11.2015 № 404-V (алғ ашқ ы ресми жарияланғ ан кү нінен кейін кү нтізбелік он кү н ө ткен соң қ олданысқ а енгізіледі) Заң дарымен.

Бап. Жеке кә сiпкерлiк субъектiлерiнiң мү дделерiн қ озғ айтын нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлердi ә зiрлеудiң жә не қ абылдаудың ерекшелiктерi

1. Орталық мемлекеттік, жергiлiктi ө кілді жә не атқ арушы органдар жеке кә сiпкерлiк субъектiлерiнiң мү дделерiн қ озғ айтын нормативтiк қ ұ қ ық тық актiнiң жобасын сараптамалық қ орытынды алу ү шiн, оның ішінде осы жобаны мү дделі мемлекеттік органдармен келесі ә рбір келісу кезінде тү сіндірме жазбаны міндетті тү рде қ оса бере отырып, сарапшылық кең естер арқ ылы жеке кә сіпкерлік субъектілерінің аккредиттелген бірлестіктеріне жә не Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасына жiбередi.
Жеке кә сіпкерлік субъектілерінің мү дделерін қ озғ айтын нормативтік қ ұ қ ық тық актінің жобасына сараптамалық қ орытынды ұ сыну ү шін мемлекеттік органдар белгілейтін мерзім жеке кә сіпкерлік субъектілерінің аккредиттелген бірлестіктеріне, Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасына жоба келіп тү скен кезден бастап он жұ мыс кү нінен кем болмауғ а тиіс.
2. Жеке кә сiпкерлiк субъектiлерiнiң мү дделерiн қ озғ айтын нормативтiк қ ұ қ ық тық актiнiң жобасына тү сiндiрме жазбада нормативтiк қ ұ қ ық тық актiнiң қ олданысқ а енгiзілуіне байланысты жеке кә сiпкерлiк субъектiлерi шығ ындарының азайғ анын жә не (немесе) ұ лғ айғ анын растайтын есеп-қ исаптың нә тижелерi қ амтылуғ а тиiс.
2-1. Сараптама қ орытындыларын мемлекеттiк органдар белгiлеген мерзiмдерде:
1) республикалық дең гейде – жеке кә сiпкерлiк субъектiлерi бiрлестiктерiнiң одағ ы (қ ауымдастығ ы), республикалық салааралық, салалық қ ауымдастық тар (одақ тар), сондай-ақ шағ ын, орта жә не (немесе) ірі кә сiпкерлiк субъектілерінің республикалық бiрлестiктері;
2) облыстық дең гейде – жеке кә сіпкерлік субъектілерінің республикалық бірлестіктерінің филиалдары, жеке кә сіпкерлік субъектілерінің облыстық бірлестіктері, шағ ын, орта жә не (немесе) ірі кә сіпкерлік субъектілерінің облыстық бірлестіктері;
3) қ алалық, аудандық дең гейлерде – жеке кә сіпкерлік субъектілерінің республикалық бірлестіктерінің филиалдары, жеке кә сіпкерлік субъектілерінің облыстық, қ алалық, аудандық бірлестіктері, шағ ын, орта жә не (немесе) ірі кә сіпкерлік субъектілерінің облыстық, қ алалық, аудандық бірлестіктері ұ сынады.
3. Сараптамалық қ орытындылар жеке кә сіпкерлік субъектілерінің аккредиттелген бірлестіктері, Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасы мү шелерiнiң жинақ талғ ан пiкiрiн бiлдiредi, ұ сынымдық сипатта болады жә не нормативтiк қ ұ қ ық тық акт қ абылданғ анғ а дейiн оның жобасына, оның ішінде осы жобаны мү дделi мемлекеттiк органдармен келесі ә рбiр келiсу кезінде мiндеттi қ осымша болып табылады.
Сараптамалық қ орытындылар қ азақ жә не орыс тілдерінде ұ сынылады.
4. Мемлекеттік орган сараптамалық қ орытындымен келiскен кезде нормативтiк қ ұ қ ық тық актiнiң жобасына тиiстi ө згерістер жә не (немесе) толық тырулар енгiзедi.
Мемлекеттiк орган сараптамалық қ орытындымен келiспеген жағ дайда, жеке кә сiпкерлiк субъектiлерінің аккредиттелген бiрлестiктеріне, Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасына келiспеу себептерiнің негіздемесі бар жауап жiбередi. Негіздемесі бар мұ ндай жауаптар нормативтiк қ ұ қ ық тық акт қ абылданғ анғ а дейiн оның жобасына мiндеттi қ осымша болып табылады.
Жеке кә сiпкерлiк субъектiлерінің аккредиттелген бiрлестiктері, Қ азақ стан Республикасының Ұ лттық кә сіпкерлер палатасы нормативтік қ ұ қ ық тық актінің жобасы бойынша ескертпелері бар сараптамалық қ орытынды ұ сынғ ан жә не сарапшылық кең естің мү шесі сарапшылық кең естің отырысын ө ткізуді талап еткен жағ дайларда, осындай отырыстың ө ткізілуі міндетті болып табылады.
Бұ л ретте сарапшылық кең естің отырыстары сарапшылық кең ес мү шелерін тікелей шақ ыру арқ ылы не нақ ты уақ ыт режимінде интернет-конференция ө ткізу арқ ылы ө ткізілуі мү мкін.
5. Жеке кә сіпкерлік субъектілерінің мү дделерін қ озғ айтын нормативтік қ ұ қ ық тық актіні қ олданысқ а енгізу мерзімдері жеке кә сіпкерлік субъектісіне қ ызметін Қ азақ стан Республикасының заң дарында белгіленетін талаптарғ а байланысты жү зеге асыруғ а дайындалу ү шін қ ажетті мерзімдер негізге алына отырып белгіленуге тиіс.
Нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің қ олданысқ а енгізілу тә ртібі мен мерзімдері жеке кә сіпкерлік субъектілеріне залал келтірмеуге тиіс.
6. Осы бапта кө зделген рә сiмдер жеке кә сiпкерлік субъектілерінің мү дделерін қ озғ айтын нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлерді қ абылдаудың мiндеттi шарттары болып табылады.
7. Жеке кә сiпкерлік субъектілерінің мү дделерін қ озғ айтын нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлердің жобалары тиiстi органда немесе сарапшылық кең естiң отырысында қ аралғ анғ а дейiн олар, интернет-ресурстарды қ оса алғ анда, бұ қ аралық ақ парат қ ұ ралдарында мiндеттi тү рде жариялануғ а (таратылуғ а) жатады.
8. «Қ азақ стан Республикасындағ ы мемлекеттік бақ ылау жә не қ адағ алау туралы» Қ азақ стан Республикасы Заң ының 13-бабының 2 жә не 3-тармақ тарында, 14-бабының 1-тармағ ында, 15-бабының 1-тармағ ында кө зделген, сондай-ақ Қ азақ стан Республикасы Ұ лттық Банкінің тә уекелдерді бағ алау жү йесін қ алыптастыру мә селелері бойынша нормативтік қ ұ қ ық тық актілерді қ оспағ анда, мемлекеттiк органдарғ а жеке кә сіпкерлік субъектiлеріне тексерулер жү ргiзу тә ртiбi мә селелерi бойынша заң ғ а тә уелдi нормативтiк қ ұ қ ық тық актiлер қ абылдауғ а тыйым салынады.
9. «Жеке кә сіпкерлік туралы» Қ азақ стан Республикасы Заң ының 5-бабының 3-тармағ ында кө рсетілген нормативтік қ ұ қ ық тық актілердің жобаларына қ атысты «Жеке кә сіпкерлік туралы» Қ азақ стан Республикасының Заң ына сә йкес кә сіпкерлік жө ніндегі уә кілетті орган айқ ындайтын тә ртіппен реттеушілік ә серге талдау жү ргізіледі.
Ескерту. 15-бап жаң а редакцияда - Қ Р 04.07.2013 № 130-V (алғ ашқ ы ресми жарияланғ анынан кейін кү нтізбелік он кү н ө ткен соң қ олданысқ а енгізіледі); ө згеріс енгізілді - Қ Р 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қ олданысқ а енгізіледі) Заң дарымен.

Бап. Азаматтардың қ ұ қ ық тарына, бостандық тары мен міндеттеріне қ атысты нормативтік-қ ұ қ ық тық актілерді ә зірлеу мен қ абылдаудың ерекшеліктері

1. Азаматтардың қ ұ қ ық тарына, бостандық тары мен міндеттеріне қ атысты нормативтік-қ ұ қ ық тық актілердің жобаларын ә зірлеу процесіне коммерциялық емес ұ йымдарды, азаматтарды тарту мақ сатында «Қ оғ амдық кең естер туралы» Қ азақ стан Республикасының Заң ында белгіленген тә ртіппен қ оғ амдық кең естер қ ұ рылады.
2. Орталық мемлекеттік органдар, жергілікті ө кілді жә не атқ арушы органдар азаматтардың қ ұ қ ық тарына, бостандық тары мен міндеттеріне қ атысты нормативтік қ ұ қ ық тық актінің жобасын тиісті орталық мемлекеттік органдармен немесе облыстардың, республикалық маң ызы бар қ алалардың жә не астананың мә слихаттарымен бірлесіп қ ұ рылғ ан қ оғ амдық кең естерге талқ ылау жә не ұ сынымдарды тұ жырымдау ү шін жібереді.
Азаматтардың қ ұ қ ық тары мен бостандық тарын қ озғ айтын нормативтік-қ ұ қ ық тық актінің жобасы бойынша ұ сынымдар беру ү шін белгіленетін мерзім Қ оғ амдық кең еске келіп тү скен кезінен бастап он жұ мыс кү нінен кем болмауғ а тиіс.
Ұ сынымдар нормативтік-қ ұ қ ық тық акт қ абылданғ анғ а дейін оның жобасына, оның ішінде осы жобаны мү дделі мемлекеттік органдармен ә рбір келесі келісу кезінде міндетті қ осымша болып табылады.
Ұ сынымдар қ азақ жә не орыс тілдерінде беріледі.
3. Орталық мемлекеттік орган, жергілікті ө кілді немесе жергілікті атқ арушы орган Қ оғ амдық кең естің ұ сынымдарымен келіскен кезде нормативтік-қ ұ қ ық тық актінің жобасына тиісті ө згерістер жә не (немесе) толық тырулар енгізеді.
Орталық мемлекеттік орган, жергілікті ө кілді немесе жергілікті атқ арушы орган ұ сынымдармен келіспеген жағ дайда тиісті Қ оғ амдық кең еске он жұ мыс кү ні ішінде келіспеу себептерінің негіздемесі бар жауап жібереді. Негіздемесі бар мұ ндай жауаптар нормативтік-қ ұ қ ық тық акт қ абылданғ анғ а дейін оның жобасына міндетті қ осымша болып табылады.
Ескерту. 3-тарау 15-1-баппен толық тырылды - Қ Р 02.11.2015 № 384-V Заң ымен (01.01.2016 бастап қ олданысқ а енгізіледі).