Дәріс. Майыстырылатын темірбетон элементтерінің кенеуленген жағдайлары

Майысатын элементтердің тік қ имасы бойынша беріктігін есептеу кернеуленген-деформацияланғ ан жағ дайының III-сатысы бойынша орындалады.

Бұ л сатыда элементтердің қ ирау сипаттамасы, арматурасының санына жә не оның механикалық қ асиеттеріне байланысты, екі тү рде болуы мү мкін. Егер арматураның саны белгілі шамадан аспаса, онда элементтің қ ирауы созылғ ан арматураның ақ қ ыштық шегіне жетуімен басталады. Осы мезгілде қ имада пластикалық топса пайда болып, жарық шақ тары тез ашылады, майысымы кү рт ө седі, сондық тан сығ ылғ ан аймақ тың бетоны жаншылып қ ирайды.

Егер арматураның саны белгілі шамадан кө п болса (асыра арматураланғ ан арқ алық), онда қ ирауы сығ ылғ ан бетон аймағ ынан басталады. Бұ л кезде созылғ ан арматурада кернеуі шекті шамасына жетпейді, яғ ни арматураның беріктігі толық пайдаланылмайды.

Осы қ ирау себептеріне сә йкес майысатын элементтерінің тік қ имасы бойынша есептеуі екі жағ дайғ а ажыратылады: 1-жағ дай кезінде бетон мен арматурадағ ы кернеулер ө здерінің R_b, R_S шекті шамаларына жетеді; 2-жағ дай кезінде сығ ылғ ан бетонның кернеуі R_b шекті шамасына жетеді, ал созылғ ан арматурада шекті шамасына жетпейді, яғ ни σ _S < R_S. _.

Тік қ ималарды есептеген кезде мынадай шамалар пайдаланылады: сығ ылғ ан аймақ тың биіктігі «х»; қ иманың жұ мыстық биіктігі «h₀» (оның мә ні қ иманың «h» толық биіктігінен арқ алық тың созылғ ан қ ырынан арматура кү штеулерінің тең ә серіне дейінгі «a» қ ашық тық ты алу арқ ылы анық талады); бетонның сығ ылғ ан аймағ ының салыстырмалы биіктігі ξ = x/h₀.

1 - жә не 2 – жағ дайлар арасындағ ы шекарасы сығ ылғ ан аймағ ының ξ салыстырмалы биігіне байланысты белгіленеді. Егер ξ ≤ ξ _R болса, онда 1-жағ дай болғ аны, егер ξ > ξ _R, онда 2-жағ дай болғ аны. Мұ ндағ ы ξ _R – сығ ылғ ан аймақ тың салыстырмалы биіктігінің шектік шамасы, ол эмпирикалық формула бойынша анық талады

(9.1)

мұ нда σ _SR – арматурадағ ы кернеу. Кластары А-Ι, А-II, А-III, Вр-I кернелмеген арматуралар ү шін ; кластары А-IV жә не одан жоғ ары алдын ала кернелген арматуралар ү шін , мұ ндағ ы - арматураның класына жә не оны созу тә сіліне байланысты еселеуіш. Кластары В-II, Вр-II, К-7, К-19 арматуралар ү шін ; - сығ ылғ ан арматурадағ ы шекті кернеу, ол кезінде 400 МПа-ғ а тең, ал кезінде 500 МПа-ғ а тең, сығ ылғ ан аймақ тағ ы бетонның деформациялық қ асиеттерінің сипаттамасы

(9.2)

мұ нда ауыр бетон ү шін ; майда тү йіршікті жә не жең іл бетон ү шін .

Бетонның сығ ылғ ан аймағ ының шекті салыстырмалы биіктігі материалдардың қ асиеттеріне (R_b, R_s) тә уелді екенін (9.1) формуладан байқ ауғ а болады. Қ ұ ралымдар қ имасын жобалағ ан кезде 1 - жағ дайдың есебі негізгісі болып табылады, себебі 2 - жағ дайда арматураның беріктігі толық пайдаланылмайды. Қ иманы оң тайлы арматураланса арқ алық тар ү шін аралығ ында, тақ талар ү шін аралығ ында болады.

Негізгі ә дебиет: 1, 6[47-52]