Тапсырма 1.Мәтінді оқып, танысыңыздар

Аударма ұ ғ ымы

Аударма-кө пмағ ыналы сө з. Ол, біріншіден, бір тілді екінші бір тілде сө йлету ү дерісін білдірсе, екіншіден, осы тілде айтылғ анның, жазылғ анның келесі тілге қ алай жеткенін, яғ ни іс-ә рекеттің нә тижесін, ө німін білдіреді.

Аударманың мақ саты-бастапқ ы тү пнұ сқ а тілін білмейтін оқ ырманды, тың дарманды ө зге тілдегі мә тінмен мү мкіндігінше жақ ын таныстыру.

Аударма мынадай тұ старда қ олданылады екен:

1.диалектіден оның ә деби тіліне;

2.ә деби тілден оның диалектісіне;

3.бір диалектіден екінші бір ә деби тілге;

4.бір тілден екінші тілге;

5.туыстас тілдер арасында;

6.тегі бө лек тілдердің арасында;

7.кө не дә уір тілінен жаң а дә уір тіліне аударудың адамзат мә дениеті, қ оғ ам дамуы ү шін мағ ызы зор.

Аударма «адамдар қ арым-қ атынасының аса маң ызды қ ұ ралы».

Аудару ү дерісі екі кезең ге бө лінеді:

1.тү пнұ сқ аны тү сіну, анық тау, тілдік образдар арқ ылы ө зі-ө зіне тү сіндіріп алу, ойша талдау, сыни кө збен бағ алау;

2.бейнелеу қ ұ ралдарын-сө з, сө з тіркесі, сө з тұ лғ алары, грамматикалық формаларды таң дау, табу.

Аударма-адам қ ызметінің, іс-ә рекеттің бір тү рі.

Аударманың қ оғ амдағ ы қ ызмет аясын кең ейту мақ сатында, коммуникативтік ық палын кү шейту мақ сатында қ азір филология ғ ылымында «языковое посредничество» деген ұ ғ ым пайдаланылып жү р. Оны қ азақ ша «тілдік дә некерлік» дейді.

Аударма- қ иын да кү рделі, жауапты да маң ызды, шығ армашылық ө нердің ең биігі.Талантты аудармашы ә рі аударма зерттеушісі К.Чуковский аударманы «биік ө нер» деп бағ алағ ан. Неміс халқ ының классигі И. Гете пайымдауында «аудармашы ең бегі бү кіл жер шарын біріктіретін, байланыстыратын маң ызды істің бірі болып қ алды жә не қ ала береді». Шын мә нінде аударма бү гінгі кү нге дейін адамзаттың арасындағ ы рухани, мә дени қ ұ ндылық тарды бір-біріне жеткізуші, халық тар арасындағ ы шығ армашылық ө нерді дамытушы, жалғ астырушы болып отыр.

Сабақ №11

Тапсырма №1. Қ анатты сө здерді оқ ып, пікір алысың ыздар.

Аударма тә жірибесіне байланысты айтылғ ан қ анатты ойлар мен пікірлер:

«Аударма, бір жағ ынан, шеберліктің де мектебі. Аудару ү стінде жазушы автордың творчестволық сырына қ анады, оның кө ргенін кө ріп, білгенін біледі, сол арқ ылы ө зінің ой-ө рісін ұ лғ айтумен қ атар, авторша машық танып ү йренеді. Бұ л жағ дай шын талант иесінің бойынан творчестволық қ айнардың жаң а кө здерін ашуғ а себепші болады».

(М. Ә уезов)

«Кө ркем аударма дегеніміз ө зінше ө нер, творчество, ә дебиеттің тең қ ұ қ ық тағ ы тү рі дейтін ұ ғ ымды іс жү зінде жеткізіп, бұ л іспен суреткерлік қ абілеті бар адам ғ ана айналысуы керек».

(М. Қ аратаев)

«Аудару ү шін тү пнұ сқ аның мағ ынасын сақ тап, тілді дұ рыс қ олдану, тіл тазалығ ын біле білу – бұ л аз, аудару ү шін тү пнұ сқ адағ ы ө мірді бере білу керек».

(Н.А. Добролюбов)

«Аударғ анда ә рбір сө зге жармаса бермей, автордың ойын жеткізумен шұ ғ ылданғ ан жө н».

(Н.В. Гоголь)