Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






Ысқарған сөздер-аббревиатура






Көмекші сөздер-өздеріне тән лексикалық мағыналары слғындалған лексикалық мағыналардан гөрі грамматикалық мағыналары басым болу себебінен көбінесе әр алуан грамматикалық қатынастарды білдіріп, әр қилы грамматикалық қызмет атқаратаын жәрдемші сөздер.

Одағай сөздер-ешқандай да ақиқат ұғымдарды білдірмейтін көңіл күй сөздер.

Атаушы сөздер-есімдер,етістіктер-заттық ұғымдардың және ойша зат ретінде тұспалданатын түсініктердің аттарын сондай-ақзаттарға тән әр алуан тұрақты белгілер жайындағы түсініктердің атттарын білдіреді.

Зат есім. Құрылымы жағынанжалаң және күрделі. Күрделі зат есімге біріккен зат е.,қосарланған,құрама,қысқарған зат есмдер.

Сын есім.Сын есімде адьективтік және адвербиалық қызметі бар.

Шырай түрлері. жАй негізгі шырай, салыстырмалы,күшейтпелі, асырмалы.

Етістіктердіфункциясы жағынан амал әрекет (босат, көтер) қимыл-қозғалыс(ауна,аудар,) қалып-сапа (жат, жантай) ойлау-сөйлеу(айт,сөйле) өсу-өну(балала,жапырақта)бағыт-бағдар(бар,кел)көңіл күй, бейнелеу-еліктеу, дыбыс-сес, көру-есту, мінез-құлық. Етістіктер морфологиялық құрамы жағынан жалаң және күрделі болып екіге бөлінеді. Жалаң етістіктерге түбір етістіктер және жұрнақ арқылы жасалған туынды етістіктер жатады. Жалаң етістіктер түбіржәнетуындыетістіктер болып болінеды.

Есім негізді етістіктер: -ла-ле-да-де-та-те, -лан-лен-дан-ден-тан-тен, -лас-лес,-лат-лет, -а-е, -ай-ей, -қар-ғар, -ар-ер-р, -ал-ел, -ық-ік, -сы-сі, -сын-сін, -сыра-сіре-ырай-ірей.

Аналитикалық етістіктер-сыртқы құрылысы жағынан да мазмұны жағынан да аса бай, қызметі жағынан төтенше өрісті, ерекше категориясы. Мыс: шөлдеп кеттім, ұйықтап қалдым.

Етістіктің грамматикалық категориялары:етістік негізі-қимыл атау категориясы-салт және сабақты-етіс-болымды және болымсыз-амалдың өту сипаты-есімшелер-көсемшелер-рай-шақ.



Амалдың өту сипаты категориясы-етістік формалары жүйесіндегі өзіне лайық ерекше мазмұны мен арнаулы морфемалары бар грамматикалық құбылыс.

Есімшелер категориясы-көптік, септік, тәуелдік, жіктік жалғаулар да түрленіп сөйлемде барлық мүше бола алатын морфологиялық және синтаксистік сипаттары ба, амал-әрекеттің атауы болу, семантикасы мен шақтық ұғымды білдіру қабілеттері де бар телі формалар.

Көсемшелер категориясы- арнаулы қосымшалар арқылы жасалып тиісті дәрежеде шақтық, модальдік және басқа мәндерді білдіретінерекше формалар.

Рай категориясы-сөйлеуші лебізінің ақиқат шындыққа қатысын білдіретін тілдегі тиісті фонетикалық, лексикалық, грамматикалық тәсілдер, және олар арқылы берілу жүйесі модальдік арай категориясы дейді.

Ашық рай(индикатив)

Неғайбыл(ирреалды) рай- амалдың айқын емес екенін білдіретін негативтік спат

Бұйрық рай (императив)

Өткен шақ- анық айғақты, танық айғақсыз, неғайбыл,ауыспалы 3еу Анық- -ды-ған-атын-ып еді-ған еді-ушы еді-тұр,жүр,жатыр. Танық-ып-ған екен-а+ды екен. Неғайбыл--мақ еді.

Келер шақ формалары:жалпы-анық, болжалды, мақсатты-арнаулы 3 еу

Үстеу.Морфологиялық жағынан түрлербейтінлексика-семантикалық жағынан өз алдында топ болып қалыптасып, сөйлемде пысықтауыш қызметінде жұмсалатын сөздер. 1) негізгі үстеу, 2) туынды үстеу. Туынды үстеулер 2 ге бөлінеді:Жалаң және күрделі. Жалаң-түрлі қосымшалар арқылы жасалады: -ша-ше-лай-лей-дайын-дейін-шалық-шылап-шілеп-қары-кері-ын-ін-сын-сін. Күрделі туынды үст.2 я одан көп сөздермен тіркесіп жасалған үстеулер. 3 түрлі жолмен жасалады. Басқа сөз таптарының бірігуімен; биыл. Қосарлану арқылы, Грамматикалық Идиомаланған тұрақты тіркестер.



mylektsii.su - Мои Лекции - 2015-2022 год. (0.017 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал