Халбарый

Бэйи эрэ, мэссээн,

Мэһ эйдии кэлимэ!

Бэтэрээ ө ттү гү нэн

Бэрт элбэх

бэйэлээх,

Атын айылгылаах

Арабуочай аймах

Ааҥ наан иһ эр,

Антах халбарый!

Ү тү ө ү йэни ү ө дү тэр

Ү лэһ ит ү ө рэ

Ү тү рү һ эн ү ө рдү стэ,

Ү ө һ э тур!

Уонна,

Ойоҕ оско туран,

Одуулаан кө р эрэ...

БУОЛУО

«Ааһ ан эрэр олох аһ айдара,

Антах халбарыйыҥ!

Мэһ эйдээмэҥ, билэҕ ит дуо?

Билиҥ ҥ и бириэмэ

Билээччи бэттэрэ

Биһ иги кэллибит!

Эһ иэнэ

Уруккугут уурайда,

Уочараккыт уолдьаста,

Уодьугаҥ ҥ ыт туолла.

Эппит тылгыт эргэрдэ,

Саҥ арбыт саҥ аҕ ыт саппаҕ ырда,

Туойбут тойуккут суһ уктуйда.

Аны

Аныгы олох

Саргытын салайа саҥ арарга,

Уйгутун уруйдуу туойарга,

Бэрээдэгин бигэргэтэ этэргэ

Биһ иги кэллибит,

Эһ игиттэн

Элбэҕ инэн ордук

Элэркэй имигэс этиилээхтэр,

Сынтарыйбат, сылайбат

Сытыы болот тыллаахтар.

Ыралаах, ыпсаҕ ай

Ыллам ыраас ырыалаахтар,

Тохтообот толору

Туйгун дорҕ оон тойуктаахтар,

Кэчэрээбэккэ кэлэр

Кэрэ кэокил кэпсээннээхтэр,

Уурайбакка уһ уннук уһ уутуур

Уһ ун уйгу куоластаахтар», —

диэтэхтэринэ,

Баһ ылыгы кө рө н,

Баһ ы тө ҥ кө тө н,

Баҕ арбатар даҕ аны,

Баран биэрии буолуо...

1925 с.

ЫҤ ЫРЫЫ

Холбоһ он сылдьаҥ ҥ ыт,

Хоһ ууттан хоргуппакка,

Хомунньуус олоҕ ун

Холбоон хоһ уйуҥ!

Сиэттиһ эн иһ эҥ ҥ ит,

Сэмэттэн сэрэммэккэ,

Сэбиэскэй сиэрин

Сэһ эргээн сиэрдээҥ!

Ү ө лээннэһ эн ү ө скээҥ ҥ ит,

Ү ө ҕ ү ү ттэн ө ҕ ү ллү бэккэ,

Ү ө рэх ү рдү ү рү н

Ү ө скэтэн ү лэлээҥ!..

* * *

(быстах)

Олох-дьаһ ах уларыйда,

Оҥ оһ уу-тэриир улаатта,

Ү ө скү ү р ыччат ү ксээтэ,

Ү ө рэх ү тү ө тэ ү рдээтэ,

Былыргылыы быраҕ ылынна,

Аныгылыы арылынна,

Саҥ а саргы салалынна,

Дьү ө рэ тү һ ү мэх ү ксээтэ...

АТТАНАР АЛГЫС*

Айыллыбыт буорбуттан арахсан,

Атын аҕ а ууһ угар

Айхал тардыһ а

Айанныырым анаата,

Аан дайдым айыыта,

Аар мэник уолум

Атын аҕ а ууһ угар

Айманаары гыннаҕ а диэн,

Арыһ ыйар буолаайаҕ ын.

Хата,

Ат тардыаҕ ынан

Арахсыбат алгыскынан

Айхаллаан аргыстаа!..

Уйгулаах буорбуттан уларыйан,

Улаҕ а дойду улахаттарыгар

Уруй кө рдө һ ө

Устарым уолдьаста,

Улдьаа мэник уолум

Улаҕ а сиргэ уйманаары

Уларыйар буоллаҕ а диэн,

Уордайар буолаайаҕ ын.

Хата,

Уларыйбат уһ ун

Уруйгунан олохтоо!..

Кыраай дойду

Кылааннааҕ ар кыттарбар,

Улуу дойду улусхан

Уһ уктааҕ ар оһ олломмот,

Хатан харах уотугар

Хайа кө рдө рбө т,

Сытыы-сындыс тылтан

Сынтарыйан сыппат,

Кытаанах кыһ алҕ аҕ а

Кыаттаран кыпчыттарбат гына

Кулан алтыһ ынан куйахтаа,

Эҕ эрдэлээх этиигинэн эрчимнээ,

Салааһ ыннаах саҥ аҕ ынан саргылаа!..

Кэлин ө ттү бэр

Кэбиспит от саҕ а

Кэлтэрийбэт кэскиллээ!..

Илин ө ттү бэр,

Соноҕ ос ат саҕ а

Солбонуйбат соргута

Солбуйа туойан соргулаа!..

Кү рү ө х-билэ дьоммуттан

Кү һ элтэни кө рбө кко,

Кү тү р кү ү стээх омукка

Кө ҥ ү лү кө рө н кө ччү йэ

Кө һ ө р кү нү м кө һ ү ннэ,

Кө кө т-мэник уолбут,

Кө рө -кө тү ү н кө ҕ ү йэн

Кө тө н-кү рэнэн эрэр диэн,

Кө йгө лү ү -кө лө һ ү ннү ү кө рү мэҥ!

Хата,

Атын аҕ а уустарын

Ааттаахтарыгар атаҕ астаппакка,

Аалсар-анньыһ ар гына,

Айылгылаах санааҕ ытынан

Алҕ аан-айхаллаан атаарыҥ!

Туспа уус дьонун

Туйгуннарыттан чугуйбакка,

Туруулаһ ан тулуйар гына

Туймуулаах тойуккутунан

Тускулаан-дьоллоон туоратыҥ!..

Алҕ аһ а-албына суох

Айаннаа диэн

Айхаллаан арахсыҥ!..

Этэҕ э-бытаҕ а суох

Этэҥ ҥ э эргий диэн

Эҕ эрдэтэ этиҥ!

1925 с., бэс ыйын 14 к.

Якутскай.

БУ ТУГУЙ? *

Тү мэн бараан тү ү ҥ ҥ э

Тү ҥ -таҥ тү һ эн,

Тү лэс-балас бардахпына,

Тү ҥ нэстигэс тү ү ллэри

Тү һ этэлиир буоллаҕ ым ү һ ү...

Туспа дойду тумана

Тумуу-сө тө л буолан

Тумнараары гыннаҕ а дуу...

Сабаҕ а дойду салгына

Санньытаары гыммытын

Санаам таайдаҕ а дуу...

Халыҥ дайды халлараана

Халтарытаары гыммытыттан

Хааным хамнаатаҕ а дуу...

Эбэтэр,

Ийэ дайдым илгэтэ

Иҥ нэл-таҥ нал тү һ эн

Иирдээри гыннаҕ а дуу...

Аан дайдым алгыһ а

Адаа-быдаа буолан,

Аймаары ананааҕ а дуу...

Кэрэ сирим кэскилэ

Кэри-куру буолан,

Кэтэхтээри кэмэлдьилэннэҕ э дуу...

Мин,

Аан дайды устун

Атахпынан атыллыырым тухары,

Атын даа сиргэ айманнарбын,

Аралдьыйбат айхал

Ахтар айыыттан

Алгыстаах этим ээ...

Улуу дойду буоругар

Уһ укпунан дугунарым тухары,

Улаҕ а сиргэ да уйманнарбын,

Уларыйбат уһ ун

Улуу оҥ оһ ууттан

Уруйдаах этим ээ...

Быстаҕ ы саҥ ардаҕ ым,

Туспаны туойдаҕ ым,

Буоһ ата суоҕ у

Ботугураатаҕ ым буоллун!..

Ү Ө ЛЭЭННЭЭХТЭРБЭР *

Ааспыт ү йэ алгыччыттара,

Урукку олох хоһ оонньуттара,

Элбэх тылы эбэн,

Эгэлгэлээн этээччилэр,

Толоос тойугунан

Толорон тупсарааччылар,

Тоохтооҥ эрэ, доҕ оттоор!..

Уруккулуу уһ уннук

Уранныыры[4] ууратан,

Уу сү ү рү гү н курдук

Улгумнук уруйдуурга

Улуу олох уурда.

Атын арааска аралдьыйбакка,

Алгыс тө рдү н атахтаан

Аныгылыы алгыырга

Аан дойду анаата.

Аны

Тыл кү ү һ э кытаатта,

Хоһ оон холобура улаатта,

Кэпсээн кэриҥ э кэҥ ээтэ...

Ону

Оройдоон, олохтоон,

Сайаҕ ас санааҕ ыт

Саргылаах сарбынньаҕ ын

Салаалаан таһ ааран,

Кө рү ө х дьоҥ ҥ утун

Кө ччү тэн кө мө лө һ ү ҥ.

(1925 с. бэй ийа).

АТЫН ДАЙДЫТТАН *

Ойоҕ ос ө ттү нэн

Оҥ пукка дылы оһ охтоох,

Онон-манан оҥ оруттубут

Оччугуй тү ннү ктээх,

Саах сыбахтаах,

Самныбыкка дылы быһ ыылаах

Саха балаҕ аныгар

Саһ ан таалалаан баран,

Эмискэ эр санаа киирэн,

Кү ҥ ҥ э кө ҕ ү рээбэккэ кү ү гү нү ү р

Кө лү ө һ э сыарҕ а кө лө лө ө х,

Таҥ ара сырдыаҕ ыттан тарылыыр

Т арамбаай сыарҕ а талаһ алаах,

Орулуу-орулуу ойор

Оптуобус сыарҕ а олбохтоох,

Айаатыы-айаатыы айанныыр

Аптамабыыл сыарҕ а аттаах,

Ыам бырдаҕ ын курдук

Ыһ ыллыбыт ыраас ыччаттаах,

Томороон мас курдук

Торолуйбут толуу дьонноох,

Хатыҥ мас курдук

Хайҕ аллаах хатын дьахтардаах,

Кыталык кыыл курдук

Кыама суох кынтарыспыт кыыстаах,

Араас куолаһ ынан айдаарбыт

Ахсаана биллибэт атыыһ ыттаах,

..................................................................

Талан ылбыт курдук

Талыы таҥ ас табаардаах,

Тааһ ынан чаҕ ылыйбыт,

Кө мү һ ү нэн кү ндээрбит,

Сиэкилэнэн сиппит,

Ас бастыҥ а тарҕ аммыт,

Иитимньи идэкитэ тэлгэммит,

Идэ бө ҕ ө тэриллибит,

Ү ө рэх кү ү һ э сү рү ннэммит,

Ө й ү лү һ ү йэн ү рдээбит,

Кү нү стэри-тү ү ннэри,

Кү ө с ү ллэрин курдук,

Кү ү гү нү ү оргуйа турар,

Уһ ун сыл устатыгар

Уу долгунун курдук

Оргуйа турар олохтоох,

Кириэппэс курдук

Килэгир таас дьиэлээх,

Кү нү кө рдө рбө т

Кү кү р таас кү ү лэлээх...

Атын халлаан анныгар

Арахсан кэлэн

Аймана сылдьан

Аҕ ам ууһ ун ахтар,

Ийэм ууһ ун сэргэҕ элиир,

Саах балаҕ аммын саныыр,

Сахам сиригэр саантыыр

Санаалаах буоллаҕ ым ү һ ү.

(1925. От ыйа.)

МАҤ НАЙГЫ ХААР *

Хараҥ а былыт

Халлаан кырсын

Хаххалыы халыйда,

Хардаҥ от кырыстаах

Хара буор сир

Хаспаҕ ыран хараарда.

Кө стө р эрэ кү лү гү рдэ,

Мас эрэ барыгырда.

Иһ ирик ойуур

Иһ иллээбит курдук иһ ийдэ.

Онтон

Кө бү ө р кө рдү к

Кө бү рү ө нньү к хаар

Кө лө һ ү ннээх сири

Кө мө н кү ү дэмнээтэ,

Кубарыйбыт хонууга

Кураанах хаар

Кубулҕ ата суох кутулунна

Хара буору

Хаарынан сапта,

Толоон ньуурун

Тонолутан тупсарда,

Сыһ ыы сырайыгар

Сыа хаары сыһ ыарда.

Кү лү к сир

Кү лү мү рдээн кө һ ү ннэ,

Аппа-алаас

Алаарыйа сандаарда.

Ып-ыраас,

Сып-сырдык

Кө бү рү ө нньү к хаар

Кү н уотутар

Кү лү мү рдээн кө һ ү ннэ.

Сө рү ү н салгын

Сү рэҕ и сө рү ү кэттэ,

Тымныы салгын

Тыыны уһ атта.

Балаҕ ан иһ иттэн

Маҥ аас ынах

Батыччахтаан тахсан,

Маҥ ан хаарга баһ ыттаран,

Барар сирэ баранан,

Маҕ ыраан марылатта...

Оҕ о аймах,

Ойуоххалыы оонньоон,

Оҥ кутун одуулаата.

Кыраһ а хаар тү стэ,

Кыһ ыммыт кыгыһ ахтаата, —

диэн

Кырдьаҕ ас ө ттө

Кыһ алҕ атын кэпсэттэ...

1925 с.

МАХТАЛ*

Былатыан быраатым,

Ыраастык ыпсаран,

Лабаалаан, нарыннаан,

Арабуочай аймаҕ ы аһ ынан,

Тулхадыйбат тускуну

туймуулаатыҥ,

Ыар кыһ алҕ аны ылынан,

Нуобай олоҕ у тупсардыҥ,

Оробуочай олоҕ ун оҥ ордуҥ,

Ичээҥ ҥ э элбэхтик эрилинниҥ,

Уйадыйбат уруйдаах оройгунан

Наар дьадаҥ ыны таптыыгын,

Уус-уран тылгынан

Сахалыы сарбынньахтаан

саҥ араҕ ын.

Кулан куйусхан хоһ ооҥ ҥ унан

Айылҕ аны айдааран

айхаллаатыҥ. —

Итини испиттэн эҕ эрдэлээтим.

Уйбаан оҕ онньор

Отох оҕ ото

Атах сыгынньах

Алампа айхаллаатым.

(1925 с.)

* * *

Ха-ха-хаа!

Хачыгыраччы кү ллэрбин,

Таҥ алайбын чаҥ ырҕ аттарбын!..

Һ ү -һ ү -һ ү!

Кү чү гү рэччи кү ллэрбин,

Кү ө мэйбин кө ҥ кө ттө рбү н!..

Этэр тыл илбиһ ин

Эргитэ этэн ыламмын

Этэ сэлээр буолларбын,

Кыһ ыл тыл кыдьыгын

Кытара туойан ыламмын

Кыыран кылыбыраатарбын.

Бохтообот модун

Буҕ а моонкьуланнарбын,

Сылайбат, сымнаабат

Сытыы сындааһ ыннаннарбын.

Кү лкэдийбэт, мө лтө ө бө т

Кү тү р кү ү стэннэрбин,

Иннэ-бү ргэс буолан

Иҥ ииргэ иҥ иннэрбин...

ОЙУУН *

Бэйиҥ эрэ, сэгэрдээр,

Мэһ эйдээмэҥ эрэ миигин!

Аан-дархан алгыһ ы

Алҕ анаары айгыһ ынным.

Тоҕ ой-сэргэ доҕ отторум,

Торҕ о-томоон тойукпун

Тобулан толкуйдаамына,

Туората кө рө р буолаайаҕ ыт!

Амырыыннаах алгыспын

Аанньа араарымына,

Арытыаллыы саныыр буолаайаҕ ыт!

Кү н дьү ө гэлэрим,

Кү ү стээх тыл диэн,

Кү ө мчү лү ү кө рө р буолаайаҕ ыт!

Ийэ дайды дьиһ илгэтин

Испэр иҥ эринэн,

Аан дайды алыбын

Айахпар алкынан,

Кулан дойду кубулҕ атын

Куолайбар куорхаан ылан,

Дириҥ ин ситтэрбэтэх,

Улаҕ атын булларбатах,

Улуу муораҕ а умсан,

Кэтэ балыгы* кытта кэпсэтэн

Тойон балыгы* кытта доҕ ордоһ он,

Билиигэни* кытта билсэн,

Тиит балыгы* кытта эйэлэһ эн,

Тү гэҕ эр тү һ эн,

Чү ө мпэтигэр сө ҥ ө н,

Будулҕ аныгар булкуллан,

Боруотар оҕ устаран,

Хараҥ аны сырдатар,

Хагдаҥ ы кө ҕ ө рдө р,

Хаппыты илитэр,

Кү лү мнү ү умайар

Кү ндү тааһ ы булан

Кү ө рө тэн таҕ аараммын

Кү н дьонугар кө рдө рө н

Кө ччү тэр кү нү м буолла!..

Онтон эрэр буоллаҕ ына,

Ү с мө гү ө ннээх

Ү рдү к маҥ ан халлаан

Ү рү т ү ө мэр ө рө һ ө тү гэр

Ө рө кө тө н тахсаммын,

Аҕ ыс курдуулаах

Арҕ ас маҥ ан халлааны

Арҕ ара кө тө сылдьаммын

Кү нү кытта кө ссө н,

Ыйы кытта ыаллаһ ан,

Чолбону кытта доҕ ордоһ он,

Кү н кү ү стээх уотуттан

Кө тү рү тойон ылан

Кө тө ҕ ө н тү һ эрэн,

Орто дойду

Одурууннаах тымныытын оччотор,

Сир ийэ

Сипсиргэннээх силлиэтин сэргэхситэр,

Кү рү ө х дьону

Кү лү мэх тымныыттан

Кө мү скээн кө ччү тэр,

Ыы-дьаар сыты ыһ ар,

Дьаҥ ы-дьаһ аҕ ы аччылыыр

Алгыстаах кү нү м адаҕ ыйда!..

Онтон эрэр буоллаҕ ына,

Орто аан ийэ дойдучу

Улаҕ атынан урбачыйан,

Сиксигинэн эргичийэн,

Оноолоох соннооҕ у кытта орооһ он,

Бииллээх соннооҕ у кытта билсэн,

Эһ эни кытта эйэлэһ эн,

Бө рө нү кытта дьү ө гэлэһ эн,

Аан дайдыга анаммыт

Айыы дьаргыл кымньыы

Аҥ ар салаатын аҕ алан,

Саппахтаах сатыы салгыны

Сайыччы охсон сайгыыр,

Сиик тү лэһ и туманы

Силэйэ охсон сэргэхситэр

Сиэрим кэллэ, сэгэрдээр!

Сай кү дү ө санаалаах

Саха урааҥ хай

Саргы бө ҕ ө тө салаллыа,

Тө лкө бө ҕ ө тө тө рү ттэниэ,

Ийэ тыла иһ иллэтиэ,

Аҕ а ө һ ө аҕ ыннарыа,

Отох бэйэтиттэн уурайан,

Олоҕ ун оҥ остуо,

Тэгэл омугу кытта

Тэҥ нэһ эн сэргэстэһ иэ,

Улахан омугу кытта

Уруурҕ аһ ыа буоллар,

Бэйэтин тылынан

Бэчээттэниэ буоллар...

Онтоя эрэр буоллаҕ ына,

Мин диэтэх бэйэлээх,

Орто дойду дьонутар одуулатар

Онуоһ уннаах ордук тойуктаах,

Кэтит сир киһ итигэр иһ иллэтэр

Киэҥ кэскиллээх кэниирдээх,

Аҕ ыс ахтар айыыттан

Анабыллаах алгыстаах,

Ү с ү рү ҥ дьө һ ө гө йтө н

Ө рө гө йдө ө х ү ө рэтиилээх,

Ыралаах ырыалаах,

Томоонноох тойуктаах,

Кэскиллээх кэпсээннээх

Ойууҥ ҥ а уһ уттарыылаах,

Ичээҥ ҥ э этитиилээх эбит буоллахпына,

Тө лкө лө ө х тү ө рэҕ им,

Олбоҕ ум ү рдү гэр

Олоро тү с эрэ.

Онтон эрэр буоллаҕ ына,

Туспа омукка

Туску тутуллуо,

Атын аймахха

Айылгы арахсыа,

Ийэттэн тө рү ө бү т

Испииһ эптээх тыла иһ иллэтиэ,

Аҕ аттан айыллыбыт

Аналлаах саҥ ата тарҕ аныа,

Этэр тыла иччилэниэ,

Суолталаах суобаһ а

Суруллуо суоҕ а буоллар,

Очурга оҕ устаран,

Тэхтиртэ тэптэрэн,

Тө лкө лө ө х тү ө рэҕ им

Тү ҥ нэстиэх бэйэҥ буоллаҕ а!..

Сахалыы дьалыһ ыйан,

Урааҥ хайдыы онолуйан эрэбин —

Уруй-айхал буоллун!..

ТАҤ ХАҺ ЫТ*

(олоҥ хоттон)

Харыс бытык,

Хаччы сото,

Сээккээн сэһ эн, тойон эһ эм!

Ыраах даа буолларгын ыксалаан,

Суох даа буолларгын чугаһ аан,

Тү скэ сү бэлээ,

Айылгыга алҕ аа!

Кэлэн иһ эр кэскилбин

Кэрэйбэккэ кэпсиэ,

Оҥ оһ уллан эрэр олохпун

Ордорбокко онолуй!

Аан тумаҥ ҥ а мунан,

Аар-маар буолан,

Ааттаһ ан эрэбин!..

Туох даа тутулуга суох

Туор-нуор буолан,

Туойан эрэбин!!.

Тойон эһ эм!

Томоонноох тойуккунан

Толору тобулан,

Билээччи мэйиигинэн

Миигин билгэлээн кулу!

Кэлтэрийбэт кэскилим кимий?

Онолуйбат оҥ оһ уум тугуй?

Ким-хайа кэлэн

Этэн дьиэһ ийдэ диэтэргин —

Алгыска алкыллыбатах,

Тойукка холбоммотох,

Этэр тыл эгэлгэтин ситэрбэтэх,

Туойар тойук томоонун толорботох,

Уу-тумуй уол оҕ о

Туску тосхоттороору,

Дьол кө рдө һ ө ө рү,

Туһ улаан туран

Туойан эрэбин, тойон эһ ээ! —

диэбитигэр,

Халыҥ хаар

Хаба оттотуттан

Хаар маҥ ан баттахтаах,

Хаһ ылыччы кө рбү т харахтаах,

Быһ аҕ аһ ыгар дылы тү спү т

Бырдьа маҥ ан бытыктаах,

Бү к барыар дылы

Бө кчө ччү бү дү гү рбү т,

Уҥ уоҕ унан олус оччугуй

Оҕ онньор киһ и

Торуоскатын туппутунан

Тус иннигэр

Токус гына

Тура тү һ эн баран,

Сэҥ ийэтэ сэпсиҥ нии,

Уоһ а орбоҥ нуу,

Хааһ а хамныы,

Хараҕ а чаҕ ылыйа турбут:

«Уой, нойон киһ и!

Туох

Ыдырҕ аннаах ыксалыгар ылларан

Ыар-дьиппэ ааппын ыатардыҥ?

Туох,

Алдьаркайга аһ аттаран

Албан-дьаһ ах ааппын алкыйдыҥ?

Туох,

Кө стү бэт кү ө мчү тү гэр тү бэһ эн,

Кө й санааҥ кө лбө ҕ ү рдэ?

Туох,

Эгэлгэтигэр эриттэрэн,

Эймэнийэн эттиҥ, эдэр уолуом?..

Ыллыыр ырыаҥ

Тоҕ о ынырыктанна?

Туойар тойугуҥ

Тоҕ о чуораадыйда?

Этэр тылыҥ

Тоҕ о иҥ сэлэннэ?

Ый быыһ ыгар,

Дьыл ыпсыытыгар

Ыллаабыт ырыаҥ ырыҥ ата

Ыар ынчык буолан,

Мин диэтэх киһ и

Чуор дьулайбынан

Чугдаарыйан ааһ ар буолла...

Кэҕ эһ элээх кэпсээниҥ

Киэһ э-сарсыарда дьыбарга

Кө й чуор кулгаахпынан

Кэпсиэн ааһ ар буолла...

Эн,

Кэлтэрийбэт кэскилгин,

Онолуйбат оҥ оһ уутун,

Орто дойду иччитэ

Оннук буоллун диэн

Олохтоон оҥ орботоҕ о эбээт,

Улдьаа мэниэк!

Мин биллэхпинэ,

Эн,

Тү рбү ө ннээх олохтон

Тө лө рү йэ илик,

Аймааһ ыннаах олохтон

Арахса илик эбиккин,

Сэмэ-суҥ ха сиппитин,

Сэт-сэлээн туолбутун,

Аан дайды аймаҕ ын

Аймааһ ына аччаабытын,

Айыыларын санаабыттарын,

Алгыстара арыллыбытын кэннэ,

Маҕ ан тирииҥ баччалаһ ан,

Баскынааҕ ы баттаҕ ыҥ

Саалырсыйарын саҕ ана,

Иччилээх тыллаах,

Иҥ сэлээх хоһ оонноох,

Имэҥ нээх этиилээх

Ичээн буоларга

Этитиилээх эбиккин эбэ, нохоо!

Ону,

Эрдэ бэтиэхтээбиккин,

Урут улуйбуккун,

Сэрэн-сэрбэн эрэ, нохоо!

Очурга оҕ устаран,

Томторго туоттаран,

Итэҕ эс айыыланаайаҥ ый,

Кэччэгэй кэскиллэнээйэҥ ий,

Кэтэ мэник уол!..

Ол эрээри,

Орто дойду олоҕ уттан

Ороскуотураргын оройдооботум,

Кү н сирин олоҕ уттан

Кү ө мчү лэнэргин кө рбө тү м!

Илин ө ттү гэр

Илбис-мэнэгэй биллибэт,

Ойоҕ ос ө ттү гэр

Оһ ол-тө рү ө т кө стү бэт,

Бэйэҥ,

Татым санаалаах буолан,

Татыарыйар эбиккин,

Уһ урумаҕ ай уйулҕ алаах буолан,

Уйадыйар эбиккин

Кэтит дойдуттан

Кэскиллэ кэтэс,

Аан дайдыттан

Айхалла тардыс!»— диэн баран

Сиргэ симэлийбит,

Турар сиринэн дьуоҕ арбыт...

1925 с.

1925 с.*

Быйылгы дьыл

быстар быыһ ыгар,

уон иккис ыйа

уопсар уодьуганыгар,

уурайан эрэр

уһ ун дьыл уорҕ атыгар,

элэйэн эрэр

эргэ дьыл иһ игэр

тугу

туһ алаабыппын,

туһ аммыппын

тохтоон туран,

толкуйдаан кө рбү тү м:

туһ аны оҥ орбутум

туох да суох эбит...

абыралы арыйбытым

адьаһ ын аччыгый эбит.

Бэлиэтээн билэргэ

туһ аммытыҥ тугуй диэтэргит, —

туһ аммытым

туох да кэмэ суох:

«Дьадаҥ ы Дьаакыбым» таҕ ыста, *

сорох суруйбутум

суоттанан -суумаланан

бэчээккэ бэрилиннэ,

кө рдө һ ү ү м кө тө ҕ ү ллэн

кө мө ылан,

сааһ ым тохору санаабыт

саҥ а сир саргытын

сабаҕ алаан биллим...*

Онон

миэхэ

сү ү рбэ бэһ ис сыл

сү ппэт бэлиэни сү рү ннээтэ,

элбэх эриэкэһ и эргиттэ,

бастыҥ баҕ абын манньытта.

Ол гынан баран,

маннык майгыны бааралаһ ан,

итинник эҕ эрдэни эркиннэнэн,

ү гү с ү чү гэй ү ктэллэнэн сылдьан,

ү ө рбү ппү н ө йдө ө бө ппү н,

чэпчиэбиппин билбэппин,

мэлдьи биир

ыбыс-ыарахан

таҥ нары баттыыр

дьаакыр баар...*

Аны арыллар

алтыс сыл

туох

туһ аны тускулуур,

ханнык

хайҕ алы аҕ алар.

Иннигэ кэлэри

икки атахтаах билбэт,

атах аннынааҕ ыны

атын киһ и анаарар...

1925 с., ахсынньы 31 к.

Москва.

1926