Материалдардың қасиеттерінің көрсеткіштерін анықтау әдістері

Тоқ ыма бұ йымдар сыртқ ы кү ш ә серінен толық бір цикл бойынша «жү ктеу - жү ктен босату - демалдыру» сынағ ында олардың созу деформациясына тө зімділігін бір циклді сипаттамамен кө рсетеді. Тоқ ыма бұ йымының қ ұ рамындағ ы талшық тар мен жіптердің бойындағ ы дреформациялық ө згерістер релаксациондық процестермен сипатталады.

Егер де ү зу салмағ ынан тө рт есе кем сыртқ ы кү ш ә серімен созып ұ зақ уақ ыт демалуғ а жатқ ызылатын болса, олардың бойындағ ы толық деформация ү ш тү рлі қ ұ рама деформация бө ліктерінен тұ рады. Киімге қ олданатын материалдарғ а азырақ жү ктеме ә сер етеді. Тігін бұ йымдарын дайындауда ү зу кү шіне 1-2% жә не киімді кию кезінде 5-15% ү зу жү ктемесі ә сер етеді. Жү ктеме жә не демалыспеи кезектесе отырып бұ л талпыныстар материалдардың қ ұ рылымын бұ зып, оның ә лсіреуіне ә келіп соғ ады жә не де тігін бұ йымдарының сыртқ ы кө рінісін айтарлық тай нашарлатады. Текстиль материалдарьшың ерекшелігі жақ сы сипатталғ ан релаксационды процесс жә не деформация кезіндегі кө рінісі болып табылады. Бұ л ерекшелік кө бінесе материалдың ө лшемдері мен пішіндерінің тұ рақ тылығ ы, сондай-ақ тігін бұ йымдарының сапасын анық тайды.

Тігін бұ йымдарын дайындау мен пайдалану процестері, жү ктеме релаксациясының сипаттамалары ү лкен мағ ына береді, ө йткені олар созылғ ан материалдарда болатын қ ұ рылыстық сипаттама болады. Бұ л материалдың қ ұ рылысындағ ы ө згерістер тігін бұ йымдарындағ ы деформациядаи кейінгі бө лшектердің ө лшемі мен пішін ұ стамдылығ ын анық тайды.

Сурет 10.1: Текстиль материалдарының бір циклді сипаттамасын анық таудың біртекті (а, б) жә не аралас (в) тә сілдерінің негізгі графиктері

Текстиль материалдарына ү зілу кү шінен азырақ кү ш тү сксн кездегі деформацияиың кернеулік жағ дайының ө згеру заң дылығ ын материалдарғ а бір циклді зерттеу (сурет 10.1) жұ мысын жү ргізу арқ ылы анық тауғ а болады. Бұ л кезде деформация " жү ктеу-босату-демалту" диклі бойынша жү ргізіледі, Кө птеген ә дістемелердің ішінен кө бінесе келесі ә дістемелердің тү рлері қ олданылады:

1. циклдің екі жартысында тұ рақ ты параметр ретінде деформация болады, ал шығ у процессінде жү ктеме болып табылады

2. циклдің екі жартысында тұ рақ ты параметр ретінде жү ктеме, ал ө лшеу бірілігі ретінде деформация болады

3. бірінші бө лікте тұ рақ ты параметр ретінде деформация, ө лшем бірілік ретінде жү ктеме. Ал екінші бө лікте тұ рақ ты параметр жү ктеме, ал ө лшем бірілігі материалдың деформациясы болып табылады

Бақ ылау сұ рақ тары:

1. Текстиль материалдарына ү зілу кү ші?

2. Тігін бұ йымдарын дайындау мен пайдалану процестері

3. Материалдардың кө рсеткіштерін анық тау ә дістері

Ә дебиеттер:

1. Тігін ө ндірісінің материалтануы: жоғ арғ ы оқ у орнының студенттеріне арналғ ан оқ улық / Б.Р. Рысқ ұ лова, А.Ж.Қ ұ тжанова/ Алматы: 2011ж

2. Қ ұ тжанова А.Ж., Таймурзаева Н.О. Мақ та мата ө ндірісінің жалпы технологиясы. Астана: " Арман ПВ" баспасы, 2008-246 бет.